Niet voorstellingen prikkelarm maken, maar bezoekers vooraf voldoende informatie geven om zelf te kunnen bepalen of een voorstelling én de locatie bij hen passen. Dat is het uitgangspunt van de nieuwe Prikkelbijsluiter Generator van Stichting Uit met Autisme, die op 6 oktober werd gelanceerd. Theaters, artiesten en producenten kunnen daarmee zelf uitgebreide prikkelinformatie beschikbaar maken.
Wie gevoelig is voor geluid, licht, drukte of onverwachte gebeurtenissen weet vooraf lang niet altijd wat tijdens een theaterbezoek te verwachten is. En juist daar zit volgens Stichting Uit met Autisme een belangrijke drempel. Een voorstelling kan inhoudelijk goed aansluiten, terwijl de omstandigheden in het theater dat niet doen. Andersom kan een theater heel geschikt zijn, terwijl juist de voorstelling voor iemand te veel prikkels bevat.
De nieuwe Prikkelbijsluiter Generator brengt die twee werelden daarom bewust uit elkaar. Het theater beschrijft de locatie. De artiest of producent beschrijft de voorstelling. De bezoeker combineert beide en maakt zelf de afweging.
De voorstelling begint in de zaal, het bezoek bij de voordeur
Een voorstelling begint inhoudelijk op de zit- of staanplek. Maar voor een bezoeker begint het bezoek al bij de voordeur. Juist alles daartussen is vaak een blinde vlek. Hoe druk is de entree? Moet iemand wachten? Is er achtergrondmuziek in de foyer? Hoe fel is de verlichting? Waar bevindt zich de horeca? Kan iemand ergens rustig wachten? Hoe verloopt de toegang tot de zaal? Kan iemand de zaal tussentijds verlaten en daarna weer terug?
De locatiebijsluiter brengt juist die bezoekersroute in kaart: van voordeur tot zit- of staanplek en alles wat daaromheen tijdens het bezoek relevant kan zijn.
De artiest of producent beschrijft afzonderlijk wat tijdens de voorstelling gebeurt. Denk aan harde geluiden, muziek, lichtwisselingen, projecties, rook of andere special effects, onverwachte momenten en interactie met het publiek.
“Het theater hoeft niet te weten wanneer er tijdens een voorstelling ineens een harde knal klinkt. En een artiest hoeft niet te weten hoe druk de foyer van ieder theater wordt,” zegt Romano Sandee van Stichting Uit met Autisme. “Maar de bezoeker heeft uiteindelijk wél beide soorten informatie nodig.”
Niet prikkelarm, maar voorspelbaar
De generator is nadrukkelijk niet bedoeld om voorstellingen prikkelarm te maken. Een concert mag hard zijn. Een musical mag spectaculaire lichteffecten gebruiken. Een cabaretier mag het publiek betrekken en een voorstelling mag onverwachte elementen bevatten. Het gaat er volgens Stichting Uit met Autisme om dat bezoekers daar zo veel mogelijk vooraf van op de hoogte kunnen zijn.
“Wat voor de ene persoon prima te doen is, kan voor iemand anders juist te veel zijn,” aldus Sandee. “Daarom willen we niet voor iemand bepalen of een voorstelling geschikt is. We willen de informatie beschikbaar maken waarmee iemand dat zelf kan bepalen.” Een prikkelbijsluiter geeft daarom geen oordeel of score en noemt een voorstelling niet geschikt of ongeschikt. “Het uitgangspunt is niet: haal de prikkels weg. Het uitgangspunt is: vertel wat iemand kan verwachten.”
Dezelfde voorstelling, een andere locatie
De scheiding tussen voorstelling en locatie maakt daarnaast een andere manier van voorbereiden mogelijk. Dezelfde productie kan immers in meerdere theaters spelen. De voorstelling blijft grotendeels hetzelfde, maar de omstandigheden daaromheen kunnen verschillen. Het ene theater kan bijvoorbeeld een rustige entree hebben, terwijl bezoekers bij een andere locatie door een drukke foyer moeten. Er kunnen verschillen zijn in zaalindeling, akoestiek, wachtrijen, rustige plekken of de mogelijkheid om tijdens een voorstelling de zaal te verlaten en terug te keren. Een bezoeker kan daardoor tot de conclusie komen dat dezelfde voorstelling op locatie A minder goed aansluit dan op locatie B. Dan ontstaat een keuze die nu nauwelijks gemaakt kan worden: is het de moeite waard om iets verder te reizen naar een locatie die beter bij mijn eigen prikkelprofiel past?
Meer informatie via Stichting Uit met Autisme – Waar je planning in vrije tijd begint!
